Қазақстан Республикасының Президент Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы

Бо­лашақтың іргесін бірге қалай­мыз!

Қазақстан Рес­публи­касы­ның Пре­зидент Н. Ә. На­зар­ба­ев­тың
Қазақстан халқына Жол­да­уы

Қадірлі отан­дастар!

Құрметті де­путат­тар мен Үкімет мүше­лері!

Ха­ным­дар мен мыр­за­лар!

Би­ыл – біз үшін ерек­ше қас­терлі жыл.

Біз ел тәуелсіздігінің 20 жыл­ды­ғы­на қадам бас­тық.

Бо­дан жұртты бүгінгідей бос­тан күн­ге жеткізген бұл жол­да біз биік бе­лес­терді бағын­дырдық.

Ес­теріңізде бо­лар, 1997 жылғы ха­лық­қа алғашқы Жол­да­уым­да мен бы­лай де­ген едім:

«2030 жы­лы біздің ұрпақта­рымыз бұдан бы­лай әлемдік оқиғалар­дың қал­та­рысын­да қалып қой­май­тын ел­де өмір сүретін бо­лады».

Осы сөздер­ге кезінде күмән келтірген­дер аз болған жоқ.

Де­ген­мен, дітте­ген бұл ме­жеге біз 33 жыл­да емес, бір мүшел жас­тың өзінде жеттік!

Күні ке­ше Ас­та­нада 56 елдің бас­шы­ла­ры мен ха­лықара­лық ұйым өкіл­дерінің ба­сын қосқан Сам­мит – со­ның ай­шықты айғағы.

Жұлды­зымыз­ды жарқыра­та түскен бұл ме­рейлі бе­лес­тен бұрын да біз бірша­ма биіктерді бағын­дырдық.

Біз та­лай­лы за­ман­да та­рыдай ша­шы­лып кет­кен қан­даста­рын ата­мекен­ге жи­наған әлем­дегі үш елдің бірі бол­дық.

Осы жыл­да­ры шет ел­дерден 800 мың­нан ас­там отан­да­сымыз келіп, ха­лық са­ны бір жа­рым мил­ли­онға арт­ты.

Біз Са­ры­арқаның сайын да­ласы­на сәулеті мен дәулеті келіскен Ас­та­на сал­дық.

Есілдің жағасы­на серпінді да­муы­мыз­дың сим­во­лы болған еңселі Елор­да қон­дырдық.

Халқы та­ту-тәтті, са­яса­ты са­раб­дал елдің ғана қазы­насы қыру­ар, бо­лашағы ба­ян­ды бо­лады.

Қазақстан­ның ха­лықара­лық ре­зерві бүгінде 60 мил­ли­ард дол­ларға жуық қар­жы­ны құрай­ды.

Ырыс – ын­ты­маққа жо­лығады, дәулет – бірлікпен то­лығады.

Тәуелсіздік жыл­да­рын­да ел эко­но­ми­касы­на 120 мил­ли­ард дол­лардан ас­там ше­телдік ин­вести­ция тар­тылды.

Со­нымен қатар біз әлемнің 126 еліне 200-ден ас­там өнім түрін шы­ға­ра­мыз.

Бүгінде ұлттық дәулетіміздің үш­тен бір бөлігі шағын және ор­та биз­нестен құра­лады.

Ауыл ша­ру­ашы­лығы са­ласы да да­мып ке­леді.

Ішкі жал­пы өнім өсімі 2010 жы­лы 7 пай­­­ыз, өнеркәсіп өндірісі – 10 пайыз, өң­деу өнеркәсібі 19 пайыз мөлшерді құра­ды.

Ор­та­ша ай­лық жа­лақы 2007 жылғы 53 мыңнан 2010 жы­лы 80 мың теңге­ге дейін арт­ты.

Ұлттық әл-ауқат деңгейі жөнінен әлем мем­ле­кет­терінің рей­тингінде Қа­зақ­стан өткен жы­лы 26 са­тыға ілгерілеп, 110 ел ара­сынан 50-ші орынға көтерілді.

Біздегі ор­та­ша ай­лық жа­лақы 5 жа­рым е???? се­ге, зей­не­тақының ор­та­ша көлемі 4 есе­ге көбейді.

Біз дүни­ені дүрбе­леңге салған дағда­рыс­тан демікпей шығып, да­мудың даңғыл жо­лына ба­тыл бет бұрдық.

Ал­ды­мызға ұлан-ғайыр мақсат­тар қой­­дық және оларға қысқа мерзімде қол жеткіздік.

Тәуелсіздік жыл­да­рын­да 500-ге жуық жаңа ден­са­улық сақтау ны­сан­да­ры са­лын­ды.

Ме­дици­на ме­кеме­лерінің ма­тери­ал­дық-тех­ни­калық ба­засы ай­тар­лықтай жақ­сар­ды.

Еліміз білім бе­ру ісін да­мыту­да 129 елдің ара­сын­да көш бас­та­ушы­лар қата­рын­да ке­леді.

Өткен он­жылдықта білімге бөлі­не­тін қара­жат 10 есе­ге көбейді.

Осы жыл­да­ры 750 жаңа мек­теп са­лын­ды.

Со­нымен қатар, 5 302 мек­тепке дейінгі ме­кеме­лер, 1 117 ба­лабақша мен 4 185 ор­та­лық ашыл­ды.

Ас­та­нада ғылым мен білім ин­дус­трия­сы­ның жаңа ғасыр­дағы ор­та­лығы бо­латын уни­вер­си­тет ашыл­ды.

Біз осы­лай­ша аз жыл­да абы­ройы арт­қан ай­дын­ды ел­ге, қуат­ты ұлтқа ай­нал­дық.

Осы­ның бәрі жұрты­мыз­ды жаһан­дық ауқым­да ой­лауға ба­улу мақса­тын­да жа­салу­да.

1. 1. Же­дел­детілген эко­номи­калық жаң­ғыр­ту – Үде­мелі ин­но­ваци­ялық ин­дуст­ри­ялан­ды­ру бағдар­ла­масы­ның жалғасы

Құрметті қазақстан­дықтар!

Біз Тәуелсіздіктің жи­ыр­ма­сын­шы жы­лына аяқ бас­тық.

1991 жыл­дың жел­тоқса­нын­да, өзі­міз­дің стра­теги­ялық мақса­тымыз ретінде ор­нықты­лық пен та­бысқа же­туді таң­дап ала оты­рып, біз әр жаңа ке­зең­нің да­му­ына жаңа бағдар­ла­малар жа­сап, алға жыл­жы­дық.

Біз ке­уделі міндет­терге ұмты­лып, оларға қол жеткіздік.

Ел ілгерілеуінің шоғыр­ланған көр­сет­кішін ғана келтірейін.

1994 жы­лы жан ба­сына шаққан­дағы ішкі жал­пы өнім жеті жүз дол­лардан сәл ғана аса­тын.

2011 жыл­дың 1 қара­шасы­на қарай бұл көрсеткіш 12 есе­ден ар­тық өсіп, 9 мың АҚШ дол­ла­рынан асып түсті.

Біз бұл деңгей­ге тек 2015 жы­лы ғана же­теміз деп есеп­теп едік.

Әлемдік тәжіри­бе тәуелсіздіктің ал­ғашқы 20 жы­лын­да мұндай нәти­жеге ешқан­дай ел қол жеткізе ал­мағанын көрсе­теді.

Мы­салы, еге­мен да­мудың алғашқы жи­ыр­ма жы­лын­да жан ба­сына шаққан­дағы ішкі жал­пы өнім Оңтүстік Ко­ре­яда 3 есе, Ма­лай­зи­яда – 2 есе, Син­га­пур­да – 4 есе, Венг­ри­яда – 5 есе, Поль­ша­да 4 есе өскен.

2010 жыл­дың қаңта­рын­да ел хал­қына Жол­да­уым­да мен Ин­дуст­ри­ялық-ин­но­ваци­ялық да­му бағдар­ла­масын жа­рия еттім.

Қазірдің өзінде оны жүзе­ге асы­ру­дың алғашқы жы­лының нақты қо­ры­тын­ды­лары бар.

Біз 152 кәсіпо­рын­ды іске қос­тық, 24 мыңға жуық қазақстан­дықты тұ­рақты жұмыс­пен қам­та­масыз еттік.

Бүкіл ел бойын­ша бар­лығы сегіз жүзге жуық әртүрлі өндіріс ор­ны құ­рыл­ды.

Біз хи­мия және жеңіл өнеркәсіпті бел­сенді түрде қал­пы­на келтіру мен да­мы­ту үдерісін бас­та­дық, ауыл­ша­руа­шы­лық өнімдерін өңде­уде серпіліс жа­садық.

2014 жылға дейін жал­пы құны 8,1 трил­ли­он теңгені құрай­тын 294 ин­вес­ти­ци­ялық жо­баны жүзе­ге асы­ру жос­пар­ла­нып отыр.

161 мың тұрақты жұмыс ор­ны және 207 мың құры­лыс уақыты­на есеп­тел­ген жұмыс ор­ны құры­лады.

Алғашқы ин­дуст­ри­ялық бес­жыл­дық­тың алғашқы жы­лының бас­ты қо­ры­тын­ды­сы – эко­номи­каның нақты­лы сек­то­рының есебінен эко­номи­ка­лық өсу­де еле­улі құры­лым­дық өзге­рістердің бас­та­луы.

Та­яу он­жылдықтағы Стра­тегия­лық жос­пардың мақсат­та­рын тағы да ес­ке са­лып өтейін.

2020 жылға қарай біз мы­нан­дай көрсеткіштер­ге қол жеткізу­ге тиіспіз.

Ішкі жал­пы өнім өсуі кемінде 30 пайыз бо­лады.

Өңде­уші са­лалар­дағы өсім иге­руші са­лалар деңгейінен асып түседі не­месе соған же­теді.

Ұлттық қор­дың ак­тивтері ІЖӨ-нің кемінде 30 пайызын құрай­ды.

Эко­номи­каның шикізат­тық емес сек­то­рына са­лына­тын отан­дық және ше­телдік ин­вести­ция кемінде 30 пайызға ар­та­ды.

Ішкі жал­пы өнімдегі шағын және ор­та биз­нестің үлесі 40 пайыз­ды құ­рай­ды.

Ха­лықтың са­ны 18 мил­ли­он адам­ға жақын­дай­ды.

Білікті ма­ман­дардың үлесі 40 пай­ыз­ды құрай­ды.

Жұмыс­сыздық деңгейі 5 пайызға дейін төмен­дейді.

Ауыл ша­ру­ашы­лығын­дағы еңбек­тің өнімділігі 2014 жылға қарай 2 есе, ал 2020 жылға қарай 4 есе өседі.

Аг­рарлық сек­торда етті мал ша­ру­ашы­лығын да­мыту жөнінде бұрын-соңды бо­лып көрме­ген жо­ба жүзе­ге асы­рыла­ды.

2016 жыл­дың өзінде ет экс­пор­ты 60 мың тон­наға же­теді, мұның құны 4 мил­ли­он тон­на би­дай экс­пор­ты­на тең.

Мем­ле­кет бұл мақсатқа 130 мил­ли­ард теңгелік не­сие ре­сурс­та­рын бөледі.

Бұл ауыл­дық жер­лерде 20 мыңнан ас­там жұмыс орын­да­рын ашуға мүм­кін­дік бе­реді, жүз мыңнан ас­там ауыл тұрғын­да­рының кіріс көзіне ай­на­лады. Мұның өзі мал­дың бар­лық түрінің асыл түліктері мен тұқым­да­рының бас са­нын көбей­ту­ге мүмкіндік бе­реді.

Бұлар­дың бар­лығы са­бақтас са­лалар­да – ауыл­ша­ру­ашы­лық мәши­не жа­са­уда, хи­мия және та­мақ өнеркәсібінде, жемшөп өндірісінде, тех­ни­ка жөнде­уде өндірісті ұлғай­туға қозғау са­лады.

Үкімет, бар­лық өңірлердің әкімдері се­лодағы ин­дуст­ри­ялан­ды­рудың осы­нау маңыз­ды бөлігімен ай­на­лысуға тиіс.

Біздің эко­номи­камыз­дың бәсе­кеге қабілеттілігі қуат шығын­да­рын азай­ту­ды қам­та­масыз ететін тиімді тех­но­логи­яларға негізде­луі ке­рек.

Шикізат­тық емес сек­торлар­ды да­мы­ту мақса­тын­да Үкімет­ке Қуат тиім­ділігінің ке­шенді жос­па­рын жа­сап, бекітуді тап­сы­рамын.

Ин­дуст­ри­ялан­ды­ру өңірлік са­ясат­тың жаңа па­радиг­ма­сын қалып­тасты­рады.

Үкімет әкімдер­мен бірле­се оты­рып Өңірлерді да­мыту бағдар­ла­масын жа­сап, бекітуі ке­рек.

Мұның бар­лығы – біздің са­налған-са­раланған жос­парла­рымыз.

Біз әлі жол ба­сын­да тұрмыз.

Егер жақсы­рақ, дәулеттірек өмір сүргіміз кел­се, біз осы жұмыс­ты ат­қаруға тиіспіз.

Мен биз­нес қуат­ты бол­са, мем­ле­кет те қуат­ты де­ген қағидат­ты жақ­тау­шы­мын.

Біз алғаш рет «Мем­ле­кеттік бақылау мен қадағалау ту­ралы» Заң қабыл­да­дық.

Бақылау жүргізудің бүкіл мем­ле­кеттік ор­гандар үшін ор­тақ қағидат­та­ры мен тәртібі белгілен­ген. Бұл биз­неске әкімшілік қысым­ды бұрынғыдан да азай­та түсу үшін жа­сал­ды.

Құқық қорғау жүйесін ре­фор­ма­лау аясын­да қазірдің өзінде 16 заң қа­был­данды.

Меншікті қорғаудың құқықтық те­тіктері енгізілді, үлкен қоғам­дық қауіп төндірмейтін қыл­мыстар бойын­ша қыл­мыстық заңды­лықты ізгілендіру жүргізілді, бос­тандығынан айыру­мен бай­ла­ныс­ты бол­май­тын, сон­дай-ақ қа­мауға алуға ба­лама жа­залар­ды қол­да­ну­дың аясы кеңейтілді. Осы­ның ар­қа­сын­да би­ылғы жыл­дың өзінде ауыр­лығы азын-аулақ және ор­та­ша қыл­мыс­та­ры үшін сот­талған екі мыңға жуық адам бос­тандықтан айыру орын­да­ры­нан шығары­лады.

Құқық қорғау ор­ганда­ры ап­па­рат­та­рының са­ны 15 пайызға қысқар­тыл­ды. Олар­дың құры­лым­да­ры оңтай­лан­ды­рыл­ды.

Құқық қорғау ор­ганда­рына тән емес қыз­меттер же­ке сек­торға берілді.

Сот жүйесінде еле­улі өзгерістер жа­салу­да.

Сы­бай­лас жемқор­лықпен бітіспес күрес жүріп жа­тыр.

Қазіргі таңда ха­лықара­лық са­рап­шы­лар­дың бағасы бойын­ша Қазақ­стан­ның сы­бай­лас жемқор­лыққа қар­сы заңна­масы ең тиімділердің бірі деп та­нылған.

Тек 2 жыл­дың ішінде қыл­мыстық жа­уап­кершілікке 40-тан ас­там рес­пуб­ли­калық деңгей­дегі же­текші, об­лыстық және қала­лық ауқым­дағы 250-ден ас­там ла­уазым­ды тұлғалар тар­тылды, олар­дың ара­сын­да 39 әкім мен олар­дың орын­ба­сар­ла­ры бар.

Қор­шаған ор­та­ны қорғау, ден­са­улық сақтау ми­нист­рлерінің, ста­тис­ти­ка жө­ніндегі агенттік төрайымы­ның, тө­тен­ше жағдай­лар және қорғаныс ви­це-ми­нистр­лерінің, «Қазақстан темір жо­лы» ком­па­ния­сы басқар­ма төрағасы­ның, «Қаз­Мұ­най­Газ», «Қаза­томп­ром» ком­па­ния­ла­ры пре­зидент­терінің үстінен қыл­мыс­тық іс қозғалып, жа­уап­кершілікке тар­тылды.

Үш жыл­дың ішінде біздің еліміз әлем­дік ан­ти­кор­рупци­ялық рей­тинг­тегі көр­сеткішін бірден 45 са­тыға жақ­сарт­ты.

Осы ин­декс бойын­ша біз бүкіл ТМД-да үздік по­зици­яда тұрмыз.

Бұл жұмыс ымы­расыз­дықпен жалғас­ты­рыла­ды.

Бүкіләлемдік банктің 2010 жылғы ба­ян­да­масын­да Қазақстан биз­нес мүд­десі үшін ре­фор­ма жүргізу­де көш­бас­шы деп та­нылған.

Биз­неске неғұрлым қолай­лы аху­ал жа­сау жөніндегі әлемдік рей­тинг­те Қазақстан 183 елдің ара­сынан 59-шы орын­ды иеле­неді.

Тұтас­тай алған­да мем­ле­кеттік ор­ган­дар­дың ша­ру­ашы­лық жүргізуші субъек­тілердің қыз­метіне негізсіз ара­ласу фактілері тыйыл­ды де­уге жақын қал­ды.

Өткен жы­лы Қазақстан, Ре­сей мен Бе­ларусьтің Ке­дендік одағы жұмы­сын бас­та­ды.

2010 жыл­дың 10 айының нәти­же­сінің өзінде Ре­сей­мен және Бе­ларусь­пен са­уда­ның көлемі 38 пайызға өсті.

Қазақстан­дық өнімдердің Ке­дендік одақ ел­деріне экс­пор­ты 52,4 пайызға арт­ты. Бюд­жетке құйыла­тын ке­дендік баж­дың өсімі 25 пайыз бол­ды.

Осы­ның бәрі Ке­дендік одақтың біздің ел­деріміздің эко­номи­калық міндет­терін ше­шетін өте праг­ма­тика­лық әрі нақты жо­ба екенін ап-анық көрсе­теді.

Біз Біртұтас эко­номи­калық кеңістік құру ісінде ба­рын­ша ілгеріледік. Ол кеңістік қазақстан­дық өндірушілер үшін өнім өткізудің бай­тақ ба­зарын аша­ды.

Бұл бәсе­кеге шы­дас бе­ретін та­уар­лар шығару мен қыз­мет көрсе­ту үшін біздің биз­несімізді ын­та­лан­ды­рады.

1. 2. Әле­уметтік жаңғыр­ту – жаңа әле­уметтік са­ясат

Біз өзіміздің ин­дуст­ри­ялан­ды­ру және эко­номи­каны тех­но­логи­ялық тұр­ғыдан да­мыту жөніндегі жос­пар­ла­ры­мыз­ды нақпа-нақ айқын­дап ал­дық.

Біздің бағдар­ла­мала­рымыз­дың бас­ты мақса­ты – ха­лықтың әл-ауқатын нығай­ту.

Сон­дықтан да мен би­ылғы Жол­да­уда әле­уметтік жаңғыр­ту мәсе­лелеріне ерек­ше на­зар ауда­рып тұрмын.

Мен үш аса маңыз­ды мем­ле­кеттік бағдар­ла­малар­ды – білім бе­ру, ден­са­улық сақтау және тілдерді да­мыту бағдар­ла­мала­рын бекіттім.

Үкімет­ке әкімдер­мен бірле­се оты­рып би­ылғы 1 ма­мырға дейін мы­нан­дай қағидат­ты түрде жаңа бағдар­ла­ма­лар­ды, яғни:

жұмыс­пен қам­ту­дың жаңа стра­те­ги­ясын;

тұрғын үй-ком­му­нал­дық ша­руа­шы­лық­ты жаңғыр­ту;

ха­лықты са­палы ауыз су­мен қам­та­масыз ету бағдар­ла­мала­рын жа­сап, қабыл­дау­ды тап­сы­рамын.

Бұл бағдар­ла­малар елдің мил­ли­он­да­ған қара­пайым адам­да­рының күн­бе-күнгі мәсе­лелерін ше­шуге бағыт­тал­ған.

Олар қазақстан­дықтар­дың өмір са­па­сын жақсар­та­ды.

Жаңа әле­уметтік са­ясат­тың бас­ты ас­пектілеріне нақты­рақ тоқта­лып өт­пек­пін.

2.1. Білім бе­ру

Біз білім бе­руді жаңғыр­ту­ды одан әрі жалғас­ты­руға тиіспіз.

Бүгінде мек­тептерді компьютер­лендіру то­лықтай аяқтал­ды.

Ор­та білім бе­рудің 12 жыл­дық мо­делі енгізілу­де.

«Өмір бойы білім алу» әрбір қа­зақ­стан­дықтың же­ке кре­досы­на ай­на­луы тиіс.

Біз кәсіптік және тех­ни­калық білім бе­рудің мазмұнын то­лық жаңарт­пақ ни­ет­теміз.

Бүгінде да­мыған ел­дерде 1 мил­ли­он тұрғынға 1-ден 6 жоғары оқу ор­ны­на дейін ке­леді.

Қазақстан­да бар­лығы 149 жоғары оқу ор­ны бар.

200 ғылы­ми кеңес­тер кан­ди­дат­тар мен док­торлар­ды қалып­тан құйған­дай етіп жа­сап шығарып жа­тыр.

60 кан­ди­дат­тың 1-і және 37 док­тор­дың 1-і ғана ғылымға ба­рады.

Осы жыл­дан бас­тап ол кеңес­тердің жұмыс­та­ры тоқта­тыла­ды.

Бұдан бы­лай ма­гист­рлар мен PhD док­торлар дайын­да­латын бо­лады.

Біз уни­вер­си­теттік білім бе­ру мен ғы­лым­ды да­мыту­дың жаңа деңгейін қам­та­масыз ету­ге міндеттіміз.

Бүгінде жаңа «На­зар­ба­ев уни­вер­си­теті» арқауын­да на­рық сұра­нысы­на бағдар­ланған жоғары оқу ор­ны­ның ин­но­ваци­ялық мо­делі қалып­тасты­ры­лу­да.

Ол бар­лық қазақстан­дық жоо-лар үшін үлгі бо­луы ке­рек.

Менің тап­сырмам бойын­ша бүкіл ел­де ашы­лып жатқан 20 зи­ят­керлік мек­тептер да­рын­ды ба­лалар­ды үздік жоо-лар үшін дайын­да­удың не­гізгі арқауына ай­на­латын бо­лады.

Үкімет­ке мы­налар­ды тап­сы­рамын:

• жоо-лар­дың ин­но­ваци­ялық қыз­мет­ке көшу тетігін қалып­тасты­ру;
• білім бе­рудің са­пасын арт­ты­ру және қол­жетімділігін кеңей­ту үшін білім бе­руге қол­дау көрсе­тудің жаңа қар­жы­лық-эко­номи­калық құрал­да­рын енгізу;
• тех­ни­калық және жоғары білім бе­рудің деңгей­лері үшін бүгінде Тұрғын үй құры­лыс жи­нақ банкі ипо­тека­лық құры­лыс­та жүзе­ге асы­рып отырғанға ұқсас жи­нақтау жүйесін әзірлеу.

Қазақстан­дықтар­да мем­ле­кет­тен пай­ыз­дық бо­нус­тар ала оты­рып ба­ла­ла­рын оқытуға қар­жы жи­на­удың жаңа мүмкіндіктері пай­да бо­луға тиіс.

• биз­нес-қауым­дастықтар мен жұ­мыс бе­рушілер өкілдерін қатыс­ты­ра оты­рып Кәсіптік-тех­ни­калық кадр­лар дайын­дау жөнінде ұлттық кеңес құру.

Білім бе­ру жүйесіндегі бар­лық жұ­мыс мы­нан­дай нәти­желер­ге қол жет­кізу­ге бағыт­та­луы тиіс.

Мек­тепке дейінгі білім бе­румен және тәрби­емен қам­тылған ба­лалар­дың үлесі 2015 жылға қарай 74 пайыз­ды, 2020 жыл­­ға қарай 100 пайыз­ды құ­рай­тын бо­лады.

Менің тап­сырмам бойын­ша қабыл­дан­ған «Ба­лапан» бағдар­ла­масын жү­зе­ге асы­ру нәти­жесінде тек 2010 жы­лы ғана 35 ба­лабақша, 1534 ми­ни-ор­та­лық, 137 же­кеменшік ба­лабақша­лар са­лын­ды.

Бұрын же­кеше­лендіріліп кет­кен мек­теп жа­сына дейінгі ме­кеме­лерді қай­та­ру есебінен 172 ба­лабақша ашыл­ды.

Ба­лалар­ды мек­тепке дейінгі ұйым­дар­мен қам­ту 30-дан 55 пайызға дейін өсті.

2020 жылға қарай біз оқыту­дың 12 жыл­дық мо­деліне то­лықтай көшетін бо­ла­мыз. Ол үшін біз 2015 жылға қа­рай рес­публи­калық бюд­жет қар­жы­сы есебінен кемінде екі жүз мек­теп са­лып, осын­ша мек­тепті жергілікті бюд­жет есебінен тұрғыза­мыз.

2015 жылға қарай білім бе­ру ұй­ым­да­рының 50 пайызы элект­рон­ды оқы­ту­ды пай­да­ланып, 2020 жылға қа­рай оның са­ны 90 пайызға дейін ар­та­ды.

2020 жылға қарай ха­лықара­лық стан­дарт­тар бойын­ша тәуелсіз ұлттық акк­ре­дита­ци­ялаудан өткен жоо-лар үле­сі 30 пайыз­ды құрай­тын бо­лады.

Ин­но­ваци­ялық қыз­метті жүзе­ге асы­ра­тын және ғылы­ми зерт­те­улердің нәти­же­лерін өндіріске енгізетін жоо-лар­дың үлесі 5 пайызға дейін ар­та­ды.

Кемінде 2 жоғары оқу ор­ны үздік әлемдік уни­вер­си­тет­тер рей­тингінде ата­латын бо­лады.

Са­палы білім бе­ру Қазақстан­ның ин­дуст­ри­ялан­ды­рылу­ының және ин­но­ва­ци­ялық да­му­ының негізіне ай­на­луы тиіс.

2.2. Ден­са­улық сақтау

Осы жыл­дар бойына біз қазақ­стан­дықтар­дың ден­са­улығын жақсар­ту үшін қажет нәрсенің бәрін жа­садық.

Ден­са­улық сақта­уды қар­жы­лан­ды­ру 2002 жылғы ІЖӨ-нің 1,9 пайызы­нан 2010 жы­лы 3,2 пайызы­на дейін ұл­ғай­ды.

Бүгінде бүкіл ел көлемінде тұңғыш рет ме­дици­наның ең бір күрделі ба­ғыт­та­ры бойын­ша опе­раци­ялар жа­салу­да.

Же­текші ше­телдік кли­ника­лар­мен бай­ла­нысы бар 150 те­леме­дици­на ор­та­лықта­ры құрыл­ды.

Осы­дан жи­ыр­ма жыл бұрын бізге ол тек ар­ман ғана бо­латын.

Жүргізілген жұмыс нәти­жесі ретінде ба­ла ту­удың 25 пайызға көбей­генін, адам өлімінің 11 пайызға төмен­деп, ха­лықтың та­биғи өсімінің 1,7 есе арт­қанын атап өту­ге бо­лады.

2013 жы­лы Біртұтас ұлттық ден­са­улық сақтау жүйесін енгізу аяқта­лады.

Біз ауру­дың ал­дын алуға шын­дап кі­рісіп, бас­тапқы ме­дици­налық-са­ни­тар­лық жәрдемнің са­пасын арт­ты­ру­ымыз ке­рек.

Ха­лықара­лық бағала­улар бойын­ша, негізгі науқас­тар түрлерімен ауыра­тын тұрғын­дардың 5 пайыз­дайы ден­са­улық сақта­удың бар­лық қыз­меттерінің 70 пайыз­дайын ғана пай­да­лана­ды.

Про­филак­ти­калық жұмыс­тарды са­уат­ты ұйым­дастырған жағдай­да ер­те са­тыда-ақ ауру­лар­дың ал­дын алуға бо­лады.

Сон­дықтан Қазақстан­да ха­лықтың мақсат­ты топ­та­рының ден­са­улық жағ­дайын бақыла­удың ұлттық бағ­дар­ла­мала­ры ке­шенін енгізу қажет.

Бірінші ке­зек­те, олар ба­лалар, жас­өспірімдер, ба­ла туу жа­сын­дағы әйел­дер.

Ауыл тұрғын­да­ры үшін ме­ди­ци­налық көмектің қол­жетімділігін кеңей­ту­ге ай­рықша на­зар ауда­ру қажет.

Өткен жы­лы жаңа әле­уметтік жо­ба – ма­ман­данды­рылған ем­деу-ди­аг­нос­ти­ка­лық екі «Ден­са­улық» пойызы жұ­мы­сын бас­та­ды.

Олар еліміздің ең шалғай түкпір­лерінде он­даған мың адам­дардың ден­са­улықта­рын тек­серіп, ем жа­сады.

Қазақстан үшін көліктік ме­дици­на өте көкей­кесті, сон­дықтан біз оны да­мыта­тын бо­ламыз.

Би­ылғы жы­лы тағы бір пойыз жіберілетін бо­лады.

Жұмылғыш ме­дици­налық ке­шен­дер-ав­токли­ника­лар са­нын 50 бірлікке дейін жеткізу қажет.

Олар­ды шығару Қазақстан­да жүзе­ге асы­рылуға тиіс.

Үкімет­ке 2015 жылға дейін са­ни­тар­лық ави­ация мұқта­жы үшін кемінде 16 тікұшақ ұйым­дасты­руды қам­та­ма­сыз етуді тап­сы­рамын.

Сол сияқты жол бойын­дағы ме­ди­ци­налық-құтқару пунк­ттерін құру мәсе­лесін же­дел­де­те қарас­ты­руды да тап­сы­рамын. Олар­ды рес­публи­калық маңыз­дағы жол­дардың апат­тық қауіпті учас­ке­лерінде ор­на­лас­ты­ру қажет.

Төтен­ше ме­дици­налық жәрдем қыз­меті көп са­лалы жұмылғыш және аэ­рожұмылғыш гос­пи­таль­дар­мен жа­рақ­тан­ды­рылуы тиіс.

Бұл ша­ралар­дың біздің мыңдаған аза­мат­та­рымыз­дың өмірін құтқарып қала­тыны­на сенімім мол.

Қыл­мыстық-атқару жүйесіндегі ту­бер­ку­лез бен ВИЧ ауру­лары және одан бо­латын өлім деңгейін төмен­де­туге мұ­қият на­зар ауда­ру қажет.

Осы міндет­терді орын­дау нәти­же­сінде 2015 жылға қарай қазақ­стан­дықтар­дың өмір жа­сының күтілетін ұзақтығы 70 жасқа дейін, ал 2020 жыл­ға қарай 72 жасқа дейін ұлғая­тын бо­лады.

Са­ламат­ты өмір сал­тын на­сихат­тап, бар­лық жер­де са­лынған спорт ба­зала­рын пай­да­лану ке­рек.

2015 жылға қарай 350 дәрігерлік ам­бу­лато­ри­ялар, фель­дшерлік-аку­шерлік пунк­ттер және ем­ха­налар са­лы­на­тын бо­лады.

2.3. Тілдерді да­мыту

Көп тілді және көп кон­фесси­ялы қоғам­дағы бейбітшілік пен келісім – бұл сіздер мен біздің еңбегіміз, құрметті қазақстан­дықтар.

Қазақстан­дықтар­дың өзіміз өмір сүріп, елімізді жақсы­лықтарға бас­тап ба­ра жатқан туған жер­ге ата­уын бер­ген мем­ле­кеттік қазақ тілін құрмет­пен және лайықты оқып-үй­ре­не бас­таған­дығын атап өтудің өзі қуаныш­ты.

Бүгінде мем­ле­кеттік тілді еркін меңгер­ген ере­сек тұрғын­дардың үлесі ба­сым көпшілікті құрай­ды.

Бұл Тәуелсіздіктің ора­сан зор жетістігі.

Біздің міндетіміз – 2017 жылға қарай мем­ле­кеттік тілді білетін қазақ­стан­дық­тар са­нын 80 пайызға дейін жеткізу.

Ал 2020 жылға қарай олар кемінде 95 пайыз­ды құра­уы тиіс.

Енді он жыл­дан кейін мек­теп бітірушілердің 100 пайызы мем­ле­кеттік тілді біліп шығатын бо­лады.

Ол үшін біз бәрін де жа­сап жа­тыр­мыз.

Біз сол сияқты орыс тілін және өзге де қазақстан­дық эт­ностар тілін да­мы­та­тын бо­ламыз.

Мен қазіргі за­манғы қазақстан­дық үшін үш тілді білу – әркімнің дер­бес та­быс­ты­лығының міндетті шар­ты екендігін әрдайым ай­тып ке­лемін.

Сон­дықтан 2020 жылға қарай ағыл­шын тілін білетін тұрғын­дар са­ны кемінде 20 пайыз­ды құра­уы тиіс деп есеп­теймін.

2.4. Жұмыс­пен қам­ту­дың жаңа стра­теги­ясы

Екі жыл ішінде дағда­рысқа қар­сы «Жол кар­та­сы» шеңберінде біз ха­лықты еңбек­пен қам­та­масыз етіп, жұмыс­сыз­дық­ты азай­ттық және қала­лары­мыз бен се­лола­рымыз­дағы инф­рақұры­лым­дар­ды жақсарт­тық.

Бұл бағдар­ла­малар қазақстан­дық­тар­дың кең қол­да­уы мен ра­зылығына ие бол­ды.

Бүгінде жаңа эко­номи­ка білікті кадр­лар­дың жаңа ге­нера­ци­ясын та­лап ететін болған­дықтан еңбек ры­ногы­ның тиімділігін арт­ты­ру қажет.

Өзін өзі еңбек­пен қам­тып отырған тұрғын­дар – біздің эко­номи­камыз­дың зор кадр­лар ре­зерві.

Жаңа кәсіпо­рын­дарды біз олар­да қазақстан­дықтар­дың жұмыс істеуі үшін са­лып жа­тыр­мыз.

Олар оған дайын­да­луы ке­рек. Жаңа ма­ман­дықтарға үй­ре­нулері қажет.

Үкімет­ке об­лыстар­дың, Ас­та­на және Ал­ма­ты қала­лары­ның әкімдері­мен бірлесіп, 2011 жыл­дың 1 ма­мы­ры­на дейін ха­лықты еңбек­пен қам­ту жө­нінен қағидат­ты түрде жаңа бағ­дар­ла­ма әзірле­уді тап­сы­рамын.

Үкімет биз­нес-қауым­дастықпен бір­лесіп ин­дуст­ри­ялық ны­сан­дарда жұмыс істегісі ке­летіндер үшін тегін кәсіптік оқу ұсы­нуы ке­рек.

Әрбір қазақстан­дықтың елді ауқым­ды ин­дуст­ри­ялан­ды­руға қаты­су мүмкіндігін қам­та­масыз ету қажет.

Кезінде мен дағда­рысқа қар­сы «Жол кар­та­сы» бағдар­ла­масы әрбір қазақ­стан­дықтың от­ба­сына дейін же­тетін бол­сын де­ген міндет қой­дым.

Ол та­быс­ты жүзе­ге асы­рыл­ды.

Осы тәжіри­бені пай­да­лана оты­рып, қазіргі уақыт­та жұмыс­ты ин­дуст­рия­лан­ды­ру шы­нымен де бүкілха­лық­тық си­пат алып, әрбір қазақстан­дық­тың ісі бо­латын­дай етіп құру қажет.

Өз өмірлерін ауыл­мен бай­ла­ныс­тарған­дар үшін Үкімет жергілікті билік ор­ганда­рымен бірлесіп, се­лолық кәсіпкерлікті да­мыту жөнінен ша­ралар ке­шенін әзірле­уге тиіс.

Өткен жы­лы се­лолық аумақтар­ды да­мыту бағдар­ла­масы аяқтал­ды.

Енді бұл жұмыс­тар Елдің 2020 жыл­ға дейінгі аумақтық-кеңістіктік да­муы­ның бол­жамдық схе­масы шеңберінде одан әрі жалғаса­тын бо­лады.

Да­му әле­уеті жоғары елді ме­кен­дер­де се­лолық инф­рақұры­лым­дар да­мы­ты­лып, су­ара­тын су­ларға, ми­кро­не­си­елеу бағдар­ла­мала­ры мен та­биғи грант­тарға қол­жетімділік кеңейтіліп, кәсіпкерлік дағды­лары­на үй­ре­ту ұйым­дасты­рыла­ды.

Қазірдің өзінде мик­ро­неси­елік ұй­ым­дар қыз­метінің құқықтық негізі бар.

Бүгінде ры­нок­тағы олар­дың са­ны бір мың екі жүздей және олар ха­лыққа со­масы 16 мил­ли­ард теңге бо­латын 110 мың не­си­елер берді.

Де­ген­мен, олар негізінен ай­тар­лық­тай жоғары мөлшер­ле­мемен тұты­ну­шы­лық мақсат­тарға жұмса­луда.

Аху­ал­ды өзгертіп, тұты­нуға емес, ең­бек­пен қам­ту жағына ба­сым­дық бе­ру ке­рек.

Сон­дықтан Үкімет­ке қар­жы рет­те­ушілер­мен бірігіп, шұғыл түрде тиісті заң жо­басы мен ке­шенді ша­ралар жа­са­уды тап­сы­рамын.

Үстіміздегі жы­лы қосым­ша 3 мил­ли­ард теңге қарас­ты­рыл­сын.

2012–2015 жыл­да­ры бұл қар­жы­лан­ды­ру жыл сайын 10–15 мил­ли­ард тең­ге­ге көбейтілсін.

Мем­ле­кеттік желі бойын­ша берілген мик­ро­неси­елердің бар­лық 100 пайызы тек өз ісін ұйым­дасты­руға ғана жұмса­луы тиіс.

Жоғары­да ай­тылған мал ша­руа­шы­лығын да­мыту бағдар­ла­мала­рын жүзе­ге асы­ру он­даған мың ауыл тұр­ғын­да­ры­на жұмыс та­уып бе­реді.

Сон­дықтан атқару­шы биліктің бар­лық деңгей­лері мен «Нұр Отан» пар­ти­ясы­нан үлкен түсіндіру жұмыс­та­ры та­лап етіледі.

Үкімет­ке ал­дағы жыл­дан мо­ти­ва­ция­лы ақша­лай төлем­дерге көшуді тап­сы­рамын.

Бас­ты мәсе­ле – ма­сыл­дықты еңсе­ру.

Жұмыс­сызға жұмыс­сыз болғаны үшін емес, ма­ман­дық алу үшін грант берілетін бо­лады.

Ке­дейшілік проб­ле­мала­рын мем­ле­кеттік жәрде­мақы есебінен жұмсар­ту емес, ше­шу ке­рек.

Мем­ле­кет тек объек­тивті тұр­ғы­дан еңбек­ке қабілетсіздер мен аз қам­та­масыз етілген­дерге ғана көмек­те­сетін бо­лады.

2.5. ТКШ-ны жаңғыр­ту

Аза­мат­тардың өмір са­пасы­ның озық көрсеткіші – тұрғын үй жай­лы­лы­ғы­ның деңгейі.

Соңғы 10 жыл­да тұрғын үй қоры 30 мил­ли­он шар­шы метр­ге ұлғай­ды.

Бұл бүгінде бір мил­ли­он­нан ас­там аза­мат жаңа пәтер­лерде тұра­ды де­генді білдіреді.

Бұл – біздің тұрғын үй са­яса­ты­мыз­дың маңыз­ды нәти­жесі.

Көпте­ген жыл­дар бойы ком­му­нал­ды сек­тор қалған-құтқан­ды бөлу қағида­ты бойын­ша қар­жы­лан­ды­рылып келді. Со­ның сал­да­рынан 2008 жылға қарай ком­му­ника­ци­ялар­дың 72 пайызы жөнде­уді не­месе ауыс­ты­руды қажетсінді.

«Жол кар­та­сы» аясын­да біз 2009 және 2010 жыл­да­ры ТКШ ны­сан­да­рын жөндеу бойын­ша үлкен жұмыс жүр­гіздік.

Бұл жұмыс­ты жалғас­ты­ру қажет.

Су­мен, жы­лумен, электр және газ­бен қам­та­масыз ету жүйелеріне кең ауқым­ды жаңғыр­ту жүргізіп, сон­дай-ақ тұрғын үй қаты­насы­ның оңтай­лы мо­делін құру­ды қам­та­масыз ету қажет.

Күрделі жөнде­уді қажет ететін ны­сан­дар­дың үлесі 32 пайыз­дан 2015 жылға қарай 22 пайызға төмен­деуі тиіс.

Жаңғыр­тылған жүйелердің ұзын­ды­ғы 2015 жылға қарай ел бойын­ша тұ­тас­тай алған­да 31 мыңнан ас­там ша­қырым­ды құрай­тын бо­лады.

Мем­ле­кет ха­лықара­лық қар­жы инс­ти­тут­та­ры мен біздің банк­терімізді тар­та оты­рып, же­ке ин­вестор­ларға, кәсіп­орын­дар мен аза­мат­тарға тұрғын үй­лер мен ком­му­нал­дық ны­сан­дарды жөндеу және ре­конс­трук­ци­ялау үшін қар­жы­лан­ды­рудың бірлес­кен ар­найы тетіктерін ұсы­нады.

ТКШ-ны жаңғыр­ту бағдар­ла­масын жүзе­ге асы­ру жыл сайын 10 мыңға жу­ық жаңа жұмыс ор­нын құруға мүмкіндік бе­реді.

Тұтас­тай алған­да, оны жүзе­ге асы­руға 1,5 мил­ли­он адам – көппәтерлі тұрғын үй­лердің тұрғын­да­ры қаты­сады.

Үкімет­ке ор­тақ мүлікті жөндеу мен қал­пы­на келтіру­ге қар­жы жи­нақта­уды ын­та­лан­ды­ру мен қосы­ла қар­жы­лан­ды­рудың тетігін жа­са­уды тап­сы­ра­мын.

Біз тек осы­лай ет­кенде ғана тұрғын үй жағдайын жақсар­тып, аза­мат­тардың өз мүлкін сақтауға жа­уап­кершілігін жоғары­лата ала­мыз.

2.6. Са­палы ауыз су

Қазақстан­дықтар­ды са­палы ауыз су­мен қам­та­масыз ету мәсе­лелері – ха­лық­тың ден­са­улығын жақсар­ту­дың аса маңыз­ды міндеті, сон­дықтан бұл біздің ба­сым­дығымыз бо­лады.

Са­палы ауыз су­мен қам­та­масыз ету бойын­ша жұмыс 8 жыл бұрын бас­тал­ған бо­латын және оның оң нәти­же­лері бар.

Ор­та­лықтан­ды­рылған су­мен қам­та­ма­сыз ету­ге қол­жетімділік ауыл­ды елді ме­кен­дерде 41 пайызға дейін, қала­лар­да 72 пайызға дейін өсті.

Та­сыма­лы су­ды пай­да­лана­тын адам­дар са­ны 4 есе азай­ды.

Со­нымен бірге, су­мен қам­та­масыз ету жүйелерін жақсар­ту­ды қажет ететін ауыл­дар да әлі аз емес.

Қала­лар­дағы су­мен қам­та­масыз ету жүйелерінің 60 пайызы­ның то­зығы жет­кен.

Ор­та­ша алған­да рес­публи­ка бойын­ша ауыз суға қол­жетімділік деңгейі 2020 жылға қарай 98 пайыз­ды құра­уы тиіс, ал су­дың са­пасы белгілен­ген бар­лық са­ни­тар­лық нор­ма­ларға сай бо­луы ке­рек.

Үкімет­ке же­ке ка­питал­ды су ша­ру­ашы­лығы сек­то­рына ба­рын­ша мо­лы­нан тар­ту үшін ын­та­лан­ды­рудың тиімді жол­да­рын қарас­ты­руды тап­сы­ра­мын.

Же­рас­ты су­лары­ның әле­уетін кеңі­нен пай­да­ланып, су­мен қам­та­масыз ету­дің жаңа ны­сан­да­рын са­лу кезінде жүйелі қадам­дар жа­сау ке­рек.

2020 жылға қарай су­мен қам­та­ма­сыз етудің ор­та­лық желісіне қол­жетім­ділік қала­лар­да 100 пайыз­ды құра­уы тиіс.

Ал ауыл­ды жер­лерде екі есе ар­тып, 80 пайызға дейін же­туі қажет.

2.7. Та­быс­тардың ар­туы – өмірдің жаңа са­пасы

Құрметті қазақстан­дықтар!

Үстіміздегі жы­лы біз зей­не­тақылар мен сти­пен­ди­ялар көлемін, бюд­жеттік са­ла қыз­меткер­лерінің еңбе­кақыла­рын 30 пайызға өсіреміз.

Екі жыл қата­рынан біз олар­ды 25 пайызға ұлғай­тып келдік.

«Нұр Отан» пар­ти­ясы­ның Ха­лық­тық тұғыр­на­масын­да жос­пар­лан­ға­нын­дай, 2012 жылға қарай зей­нет­ақы­лар­дың, бюд­жеттік ұйым­дар еңбе­кақы­ла­ры­ның және сти­пен­ди­ялар­дың ор­та­ша көлемі 2008 жыл­мен са­лыс­тыр­ған­да 2 есе өседі.

Біз бұған уәде бердік, біз мұны орын­да­дық.

Менің тап­сырмам бойын­ша үш жыл­дық бюд­жетте сіздер­ге айтқан ин­дуст­ри­ялық-ин­но­ваци­ялық, сон­дай-ақ әле­уметтік бағдар­ла­малар­ды қар­жы­лай қам­та­масыз ету қарас­ты­рылған.

Енді бар­лығы Үкімет пен жергілікті билік ор­ганда­рының бұл міндет­терді қалай орын­дай­ты­нына, бұл жұмыс­тың қалай ұйым­дасты­ры­ла­ты­нына бай­ла­ныс­ты бол­мақ.

Бұл – та­яудағы он­жылдықта жа­са­луы тиіс жұмыс­тың ең аз де­ген мөлшері.

Біз бұл жос­парлар­ды ар­тығымен орын­дауға ұмты­луға тиіспіз.

Он­жылдықтың бас­ты әле­уметтік мақса­ты, міне, осын­да.

Қым­батты қазақстан­дықтар!

Менің Жар­лығым­мен 2011 жыл Тәуелсіздіктің 20 жыл­дығы деп жа­ри­ялан­ды.

Мем­ле­кеттік ко­мис­сия құры­лып, ша­раның Жал­пыұлттық жос­па­ры бекітілді.

Бұл – жал­пы­халықтық іс.

Үкімет­ке оны жүзе­ге асы­руда ин­вес­торлар­дың, биз­нес-қауым­дастық­та­ры­ның, қазақстан­дықтар­дың күшін біріктіруді тап­сы­рамын.

«Бейбітшілік пен жа­сам­паз­дықтың 20 жы­лы» – біздің ме­рей­тойымыз­дың ұра­ны осы.

Тәуелсіздік жыл­да­рын­да Қазақстан жо­лының – Бос­тандық, бірлік, тұ­рақты­лық, өркен­деу секілді ар­қау­лық құнды­лықта­ры қалып­тас­ты­рыл­ды.

Қым­батты қазақстан­дықтар!

Құрметті де­путат­тар!

Мен үшін және бәріміз үшін Пре­зи­денттің өкілеттігін 2020 жылға дейін ұзар­ту бойын­ша ре­ферен­дум өткізу ту­ра­лы жал­пы­халықтық бас­та­маға бай­ла­ныс­ты әжептәуір са­яси кол­ли­зия қалып­та­сып отыр.

Мен ре­ферен­думды қол­дап, өзде­рі­нің қол­да­рын қойған бар­лық қазақ­стан­дықтарға, сон­дай-ақ ак­ция бас­та­ма­шыла­рына шы­найы ри­зашы­лы­ғым­ды білдіремін.

Ха­лықтың еркін білдіруі толқы­нын­да қаңтар­дың ор­та­сына қарай Ор­та­лық сай­лау ко­мис­си­ясы 5 мил­ли­он­нан ас­там адам­ның қол қойғанын жа­ри­яла­ды.

Са­на­улы күндер ішінде ре­ферен­дум ту­ралы бас­та­ма іс жүзінде бүкіл­ха­лықтық қозғалысқа ай­нал­ды.

Осы ак­ция ба­рысын­да «Нұр Отан» пар­ти­ясы де­мок­ра­ти­ялық күштердің «Қазақстан-2020» қоғам­дық ко­али­ция­сын құрды.

Ха­лықтық бас­та­ма қазақстан­дық­тар­дың өшпейтін аза­мат­тық бел­сенділігін көрсетті.

Ол елдің са­яси, ин­теллек­ту­ал­дық өмірін бел­сенділендірді.

Бұл да­му мен прог­рестің үлкен әле­уеті бар­лығын айғақтап берді.

Сіздер осы мәсе­ле бойын­ша бар­лық жағда­ят­тарды жақсы білесіздер.

Мен өзімнің Жар­лығым­мен Пар­ла­менттің ре­ферен­дум өткізу ту­ралы ұсы­­­ны­сын қабыл­да­май тас­та­дым. Өйт­­кені, 2012 жылғы пре­зиденттік сай­лауға қаты­суға дайын­да­лып жүрген едім.

Пар­ла­мент, өзінің конс­ти­туци­ялық өкілеттігін пай­да­ланып, Конс­ти­туция­ға өзгеріс енгізу ту­ралы Заң қабыл­да­ды.

Мен заңды Конс­ти­туци­ялық Ке­ңес­ке жол­да­дым, ол оның конс­ти­ту­ция­лығын айқын­да­уы тиіс.

Тек осы­дан кейін шешім қабыл­да­натын бо­лады.

Ол Конс­ти­туция мен біздің заң­да­ры­мызға сәй­кес ке­луі және халқы­мыз­дың ұзақ мерзімді мүддесін ес­ке­руі тиіс.

Қалай болған­да да, ха­лықтың еркі – бәрінен жоғары.

Со­лай дей тұра, мен сыртқы са­ясат­та біз бүкіл әлем­дегі ин­вестор­ларға, биз­нес-қауым­дастықтарға міндет­те­ме­ле­ріміздің тұрақты­лығын қам­та­масыз ететіндігімізді мәлімдеймін.

Біздің са­яса­тымыз бар­лық әріп­тес­теріміздің үміттері мен күткен­деріне сәй­ке­сетін бо­лады.

Қазақстан Ре­сей, Қазақстан және Бе­ларусь Ке­дендік одағын же­дел де тиімді да­мыту ұста­нымын­да қала­ды.

Біз ТМД ел­дерімен ын­ты­мақтас­ты­ғымыз­ды да­мыта­тын бо­ламыз.

Біз еуро­палық әріптес­терімізге бірлесіп, көпжақты не­месе екіжақты пішінде «Қазақстан – ЕО:2020» энер­ге­ти­калық хар­ти­ясын жа­сап, қабыл­да­уды ұсы­намыз.

Бұл Еуро­па ры­ногы­на энер­гия ре­сурс­та­рын жеткізу, тұрба құбы­ры жүйесін да­мыту тұрақты­лығына кепілдікті қам­та­масыз етеді.

Біз осы жы­лы Ал­ма­тыда Ауғанс­тан бойын­ша ар­найы до­нор­лық кон­фе­рен­ция өткізу­ге бас­та­машы­лық та­ныт­пақпыз.

Бұдан бұрын мен Кас­пий­дегі тұ­рақ­ты­лық пактісін қабыл­дау иде­ясын ұсынған­мын.

Бұл ха­лықара­лық құжат Ор­та­лық Азия мен Кав­каздың бар­лық кең бай­тақ өңірінде тұрақты­лықтың берік ірге­та­сын қалай ала­ды.

Қазақстан ЕҚЫҰ-ға төрағалығы шең­берінде бас­таған жан­жалдар­ды рет­теу жөніндегі жұмы­сын жалғас­ты­рады.

Біз жаһан­дық яд­ро­лық қауіпсіздік са­ласын­да көшбас­шы бо­лып қалып отыр­мыз.

Қазақстан БҰҰ-ға Жал­пыға ор­тақ яд­ро­сыз әлем дек­ла­раци­ясын қабыл­дау­ды ұсы­нады.

Сон­дай-ақ Қырғызс­танға көмек­тің мем­ле­кета­ралық бағдар­ла­масын жа­сап, қабыл­дау маңыз­ды деп са­най­мын.

Үстіміздегі жы­лы Қазақстан Ис­лам Кон­фе­рен­ци­ясы Ұйымы­на же­текшілік етеді.

Біз Ба­тыс пен Ис­лам әлемі үн­қа­ты­су­ын нығай­ту бойын­ша бас­та­ма көтердік.

ИКҰ-ға төрағалық Қазақстан­ның сыртқы са­яса­тының ази­ялық век­то­рын күшей­туі тиіс.

Үстіміздегі жыл­дың шілдесінде Ас­та­на­да Шан­хай ын­ты­мақтас­тық ұйы­мы­ның ме­рей­той­лық сам­миті өтеді.

ШЫҰ біздің бел­сенді қаты­суы­мыз­бен құрылған бо­латын және біз оның нығаюы үшін бар­лық қажетті нәрсені жа­сауға тиіспіз.

Мұның бар­лығы Қазақстан­ның өңір­лік және жаһан­дық тұрақ­ты­лық­ты нығай­туға қосқан маңыз­ды үлесі бо­лады.

Қадірлі қауым!

Қым­батты қазақстан­дықтар!

Та­яуда Ел­ба­сы өкілеттігін ұзар­ту үшін бүкілха­лықтық ре­ферен­дум өт­кізу ту­ралы бас­та­ма көтерілгенін бар­ша­ңыз білесіздер.

Бас­та­маға үкіметтік емес ұйым­дар мен же­келе­ген аза­мат­тар, зи­ялы қауым өкілдері мен Пар­ла­мент де­путат­та­ры қол­дау білдіру­де.

Мен елдің бұл ыс­тық ықыла­сын тәуел­сіздікті нығай­ту, мем­ле­кетті ор­нық­ты­ру ісіне бер­ген бағасы деп білемін.

Отан­ды қалтқысыз сүю – оның суы­ғына шы­дап, ыс­тығына күюді та­лап етеді.

Менің ғұмы­рым ел тағды­рымен еншілес.

Маған Си­рат көпіріндей қыл­пылда­ған ке­зеңде тәуелсіздік алып, мем­ле­кет құру ісі сеніп тап­сы­рыл­ды.

Сон­дықтан, мен сенімге серт беріп, бар жа­уап­кершілікті мой­ны­ма ал­дым.

Күрмеуі қиын түрлі тағдыр­лы шешімдерді жүрегімнен өткізіп қабыл­да­дым.

Мен 20 жыл­дан бері бар күш-жіге­рім мен білік, тәжіри­бемді аямай, хал­қыма қалтқысыз қыз­мет етіп ке­лемін.

Осы жыл­да­ры мәрте­бемізді көтеріп, ме­рейімізді асырған бар­ша жетістіктеріміз – біздің ор­тақ та­бысы­мыз.

Сон­дықтан, бас­та­машы аза­мат­тар мен тілекші болған бар­ша қазақстан­дықтарға ри­зашы­лық білдіремін!

Мен үшін қашан­да мем­ле­кет мүд­десі мен ел игілігі жо­лын­да қыз­мет атқару­дан ар­тық бақыт болған емес.

Ал­ды­мыз­да атқары­лар қыру­ар істер бар.

Бұл жол­да біздің ең бас­ты бай­лығымыз – бе­рекелі бірлігіміз.

Мен ауызбіршіліктен ай­ны­май­тын ақжүрек жұртым­ның қуат­ты ұлтқа, шуақты ұлысқа ай­на­лары­на кәміл се­немін.

Халқымыз­да «Бақ бе­рер­де ел­ге ырыс қона­ды, ұстанған жо­лы дұрыс бо­лады» де­ген да­налық сөз бар.

Біз бүгінгі Жол­дау арқылы ме­рейлі бе­лес­тегі атқарған істерімізді қоры­тын­ды­лап, бо­лашаққа бағдар жа­садық.

Бар­шаңызға ел игілігі, мем­ле­кет мүд­десі жо­лын­дағы абы­рой­лы істер­де мол та­быс тілеймін!

Ме­рекелі күндер­ге жеткізген бе­рекелі тірлігіміз ба­ян­ды бол­сын, ағайын!

На­зар­ла­рыңызға рах­мет.

«Еге­мен Қазақстан», 29 қаңтар 2011 жыл.

Қазақстан Рес­публи­касы
ІІМ Жол по­лици­ясы
ко­митетінің төрағасы
Би­сенқұлов Берік Байбұлұлы

Сайтқа кіру

Дауыс беру